Omgevingsagenda voor Limburg en Noord-Brabant in de maak

Schakelkast die opgaven en oplossingen verbindt

Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Mail Social
Terug naar het overzicht Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Pijl

De Limburgse overheden ontwikkelen samen met het Rijk en de Brabantse overheden een grensoverschrijdende Omgevingsagenda voor Limburg en Noord-Brabant. Wat staat in deze Omgevingsagenda? Waarom wordt hij opgesteld? Welke partijen zijn erbij betrokken? En wat merkt de burger hiervan? Gaston Gelissen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en René Cimmermans van Provincie Limburg werken samen aan de Omgevingsagenda en vertellen er meer over.

  • #Omgevingswet
  • #Participatie
  • #omgevingsvraagstukken
Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Project
Gaston Gelissen en René Cimmermans

Wat is de Omgevingsagenda en welke partijen zijn erbij betrokken?

De Omgevingsagenda is een nieuw instrument dat is ontstaan vanuit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), vertelt René Cimmermans, Programmamanager Provinciaal Omgevingsplan Limburg bij Provincie Limburg. "Een van de uitgangspunten van de NOVI is dat we als 1 overheid werken, samen met de samenleving. Dit doen we ook voor de Omgevingsagenda voor Noord-Brabant en Limburg. Vanuit 4 overheidslagen werken we daaraan: het Rijk vanuit verschillende ministeries, beide provincies, de waterschappen en gemeenten. En we betrekken andere partners erbij, zoals bedrijven, natuur- en milieuorganisaties en woningcorporaties."

Waarom stellen jullie de Omgevingsagenda op?

"Er zijn al veel trajecten en programma’s waarin mensen hard werken aan de opgaven in de fysieke leefomgeving. Met de Omgevingsagenda zoeken we naar kansen om dat nog beter te doen. We verbinden de opgaven uit de nationale, provinciale en gemeentelijke omgevingsvisies met bestaande en nieuwe programma's van Rijk en regio. De Omgevingsagenda werkt als een schakelkast. Aan de ene kant zijn er die visies met veel opgaven die op elkaar lijken. Aan de andere kant zijn er veel acties die bijdragen aan de uitvoering van die visies.

Wij leggen die opgaven naast elkaar en maken scherp of ze hetzelfde zijn. Ook kijken we naar wat we al doen om met elkaar aan de oplossingen te werken. Waar is iets extra's nodig, zodat kansen worden verzilverd en problemen worden opgelost? Door naar het totaalplaatje te kijken, geeft de Omgevingsagenda straks een gezamenlijk beeld van de opgaven in de fysieke leefomgeving in Limburg en Noord-Brabant. Zo willen we beter op elkaar afgestemde beslissingen nemen over de aanpak van die opgaven. We hopen dat de Omgevingsagenda ervoor zorgt dat de verbinding tussen projecten waar nodig nog beter wordt gelegd. Daar waar het al goed loopt, laten we dat natuurlijk doorlopen."

"De Omgevingsagenda is ook een platform waar we continu het gesprek kunnen voeren over waar we elkaar als Rijk en regio nodig hebben”, vult Gaston Gelissen aan. Gaston is Programmamanager Omgevingsagenda bij het ministerie van BZK en was een van de opstellers van de NOVI. Hij vertelt verder: "Tijdens het opstellen van de NOVI misten we een platform waar we met andere overheden konden afstemmen. In 2018 hebben we gebiedsdialogen over de concept-NOVI gevoerd. In alle provincies gingen we 2 keer langs met de vraag: Waar is het nu extra spannend in jullie gebied, waar komt veel samen en is veel inspanning te doen? Als we de gezamenlijke omgevingsvisies naast elkaar leggen, waar moeten we als Rijk en regio dan intensief samenwerken? Die gesprekken gaven ons al een goed beeld, maar dankzij de Omgevingsagenda is er nu dat platform waar we het gesprek blijven voeren."

Welke thema’s staan in de Omgevingsagenda?

"We hebben een indeling gemaakt onder de kopjes Aantrekkelijk, Bereikbaar, Concurrerend en Duurzaam. Onder Aantrekkelijk vallen bijvoorbeeld de woningvoorraad, de kwaliteit van het landschap en het voorzieningenniveau. Bij Bereikbaar kun je denken aan de internationale bereikbaarheid van Venlo, Maastricht en Parkstad of aan het transport van grondstoffen naar de Limburgse industrie, bijvoorbeeld Chemelot. Onder Concurrerend valt onder andere het belang van de campussen in Limburg en Noord-Brabant voor de economische ontwikkeling en een goed woon- en leefklimaat voor internationale kenniswerkers. En bij Duurzaam kijken we bijvoorbeeld naar het halen van de klimaatdoelstellingen. We moeten zorgen dat die goed worden verbonden met andere opgaven zoals de transitie van de landbouw en de verdroging."

In de NOVI worden NOVI-gebieden geïntroduceerd: gebieden waaraan het Rijk vanwege de stapeling en complexiteit van de vraagstukken meerjarig extra aandacht wil geven. In Limburg zijn er 2 voorlopige NOVI-gebieden: Zuid-Limburg en De Peel. Hoe verhouden die NOVI-gebieden zich tot de Omgevingsagenda?

"Voor die gebieden hebben we al een paar stappen achter de rug, omdat we tijdens de ontwikkeling van de NOVI al zagen dát extra inzet nodig is", vertelt Gaston. "Het kabinet heeft toen gezegd: 'We weten nog niet wát die extra inzet moet zijn.' Dat kan van alles zijn: mensen, middelen, een betere organisatie, meer kennis of beter leren van ervaringen op andere plekken in Nederland. Het kabinet heeft andere overheden uitgenodigd om feedback te geven: Wat willen we extra toevoegen? Wij zijn nu in samenhang met de Omgevingsagenda bezig om plannen van aanpak te maken voor elk NOVI-gebied, om duidelijk te maken wat nodig is. Op basis daarvan gaat het kabinet in het voorjaar van 2021 besluiten of Zuid-Limburg en De Peel definitief worden aangewezen als NOVI-gebieden. Worden ze definitief NOVI-gebied, dan komt er extra inzet zoals beschreven in onze plannen van aanpak."

Wat is de planning voor de Omgevingsagenda?

Gaston: "De komende maanden verkennen we waar welke extra inzet nodig is om onze gezamenlijke doelen te halen. In 2021 trekken we conclusies. Dat doen we in interactie met maatschappelijke organisaties. We sluiten aan bij lopende trajecten. Gemeenten en provincies hebben bij het opstellen van hun eigen visies al interactie met hun partners en laten hen weten dat ze ook werken aan de Omgevingsagenda. Tot nu toe loopt die interactie dus vooral via de afzonderlijke gemeenten, regio's en provincies, omdat we mensen nu niet willen lastigvallen met abstracte verhalen. Wanneer we iets concreets te bieden hebben, nodigen we heel gericht mensen uit om mee te denken. Wat kunnen we bijvoorbeeld doen om én de landbouw te verduurzamen én ervoor te zorgen dat het landschap niet wordt ondergelopen door toeristen? Die interactie zal plaatsvinden in 2021. In het najaar van 2021 willen de eerste versie van de Omgevingsagenda af hebben. Maar een agenda is natuurlijk nooit klaar: gaandeweg gaan er dingen af die voldoende belegd zijn, of komen er nieuwe vraagstukken bij. De Omgevingsagenda is adaptief en we blijven elk half jaar kijken of het nog klopt, om overzicht te blijven houden over opgaven en trajecten."

Wat merkt de burger uiteindelijk van deze agenda?

René: "Waarschijnlijk merkt de Limburger van de Omgevingsagenda zelf niet zo veel. Hij gaat er wel iets van merken wanneer slimmere besluiten worden genomen en kansen beter worden benut door vraagstukken met elkaar te verbinden. Wanneer we zaken versnellen en efficiënter aan opgaven werken. Dat zijn momenten waarop de burger er baat bij heeft. De Omgevingsagenda zit als een schakelkast in de meterkast: je ziet hem niet, maar hij is er wel en je hebt er baat bij."

Meer informatie

Ga voor meer informatie naar denationaleomgevingsvisie.nl.

Kennisdeling

Heb je vragen over de Omgevingsagenda, neem dan contact op met René Cimmermans en Gaston Gelissen via onderstaande knoppen. Het Rijk helpt graag mee bij opgaven in Limburg. Als je een idee hebt waar de Rijk-regio-samenwerking beter kan, hoort Gaston dat graag.

Wil jij ook via Expeditie Ruimte je ervaringen delen?

Graag horen wij jouw ervaringen.
Vul onderstaand contactformulier in en wij nemen contact met je op.