"Communicatie, proces en participatie zijn 3 handen op 1 buik"

Kennis en ervaringen over duurzame-energieprojecten delen

Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Mail Social
Terug naar het overzicht Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Pijl

Het Versnellingsteam Energie heeft 3 jaar door Limburg getourd om gemeenten te begeleiden in processen rondom duurzame-energieprojecten. De opgedane kennis en ervaringen zijn gedeeld tijdens de Kennisdag Duurzame Energie, zodat anderen het wiel niet opnieuw hoeven uit te vinden.

  • #Omgevingswet
  • #transitie
  • #duurzaamheid
Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Project
Peter Deriks
Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Projectfoto
Robert Wilms
Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Projectfoto
De bouw van twee 100% coöperatieve windturbines door Zuidenwind in Heibloem, gemeente Leudal.
Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Projectfoto
De bouw van twee 100% coöperatieve windturbines door Zuidenwind in Heibloem, gemeente Leudal.

Versnellingsteamlid Peter Deriks had de rol van communicatieadviseur. Hij adviseerde Provincie Limburg over procescommunicatie en adviseerde gemeenten bijenergieprojecten. Ook heeft hij, samen met collega Michelle Schmahl, de Kennisdag mede georganiseerd.

Wie waren uitgenodigd voor de Kennisdag Duurzame Energie?

"Beleidsambtenaren en bestuurders van gemeenten en de Provincie, gemeenteraden en Provinciale Staten en andere stakeholders, zoals het Waterschap. We hebben ambtenaren met verschillende disciplines uitgenodigd, omdat het om integrale vraagstukken gaat. De ontwikkeling van grootschalige duurzame energie is een katalysator voor heel veel integrale maatschappelijke vraagstukken die gemeenten als opgave hebben."

Jij verzorgde vanuit het Versnellingsteam procescommunicatie. Hoe ziet dat eruit bij een duurzame-energieproject?

"In Midden-Limburg hadden we 4 gemeenten die windmolens wilden plaatsen, vaak tegen hun gemeentelijke grenzen aan. Die gemeenten hebben we bij elkaar gezet, zodat we gemeente-overstijgend konden werken. We begonnen met een stakeholdersanalyse over de gemeentegrenzen heen. Daarna maakten we een stakeholdersanalyse op gemeenteniveau en eentje op projectniveau. Ook ontwikkelden we gezamenlijke uitgangspunten en een kernboodschap voor die gemeenten, zodat een ontwikkelaar niet kon gaan shoppen."

"Vervolgens breng je processen in kaart die invloed hebben op de communicatie: 

• het bestuurs- en besluitvormingsproces
• de omgevingscommunicatie
• de participatie
• de ruimtelijkeordeningsprocedure

Daar dwars doorheen loopt de ambtelijke lijn. Die stem je af in alle lijnen, zodat de aanpak integraal wordt. Heb je die processen duidelijk, dan kun je kijken wat je wanneer en naar wie communiceert. Dat ligt heel gevoelig, dus daar ga je zorgvuldig mee om. Communicatie, proces en participatie zijn 3 handen op 1 buik. Het is belangrijk om die te synchroniseren. Doe je dat niet, dan wordt het project niks."

Welke tips heb je voor gemeenten die aan de slag gaan met duurzame-energieprojecten?

• "Ga vooral niet aan de slag als geméénte, maar begin onderop. Ga die omgeving in en kijk wat jullie samen willen. Zo krijg je een eerlijke verdeling.

• Vorm een vast team met mensen voor communicatie, proces en participatie. Ga met dat team van plan tot en met oplevering. Zo schep je vertrouwen en krijg je een totaal andere dynamiek dan de dynamiek van weerstand. 

• Je hebt een vertrekpunt nodig. Je kunt prima als gemeente zeggen: 'Wij willen bijdragen via windenergie, zonne-energie of een combinatie, dit is ons doel en we hebben een aantal gebieden waar we dat graag zouden willen.' Vanaf daar doe je het samen en van onderop."

Robert Wilms van gemeente Leudal is Regiocoördinator van de Regionale Energiestrategie (RES) Midden-Limburg.

Hoe heb jij de Kennisdag Duurzame Energie ervaren?

"Het was heel goed om erbij te zijn. We hebben het verhaal over de succesvolle aanpak van windenergie in Midden-Limburg al heel vaak verteld. Op de Kennisdag ontdekte ik dat je dit verhaal niet vaak genoeg kunt herhalen. Ik zag dat er veel nieuwe mensen betrokken zijn bij de energietransitie waarmee je kennis kunt delen en ophalen. Verder zat de zaal goed vol en straalde veel enthousiasme uit. Dat is nieuw, want 2 jaar geleden leverde dit onderwerp nog veel weerstand op."

Je bent Regiocoördinator van de RES Midden-Limburg. Hoe zie je de verhouding tussen strategie, beleid en uitvoering?

"Dat is altijd het lastige. We zitten nu middenin de strategie en we zijn nog aan het nadenken hoe we die in uitvoering brengen. Welke organisatie hebben we straks nodig om de RES uit te voeren? We hebben geld en capaciteit om de RES op te stellen, maar nog geen geld en capaciteit om de RES uit te voeren."

Wat zijn randvoorwaarden die in de RES moeten staan om te komen tot duurzame-energieprojecten?

"Die randvoorwaarden staan er voor een groot deel al in. Het Klimaatakkoord streeft bijvoorbeeld naar 50% lokaal eigendom bij duurzame-energieprojecten. Dat is ook in de RES opgenomen als uitgangspunt: de omgeving moet van de projecten kunnen profiteren. Participatie in een project is het belangrijkste. Als mensen eigenaar zijn van een project, geeft dat een heel andere situatie. Zij kunnen dan zelf sturing geven. Dat blijkt goed te werken. De tijd die je erin investeert, verdien je terug, omdat er minder bezwaren en beroepszaken komen."

Welke tip heb je voor andere regio's die een RES opstellen?

"Ga zelf actief met lokaal eigendom aan de gang. Vaak wordt toch nog top-down besloten waar windmolens moeten komen. De voordelen van lokaal eigendom zijn dat de opbrengsten van een project ten goede komen van de omgeving en dat het proces een stuk soepeler gaat."

Wanneer is de RES Noord- en Midden-Limburg klaar volgens planning?

"De Concept-RES is af en verwachten we voor 1 juni naar het Rijk te kunnen sturen. Vanwege de coronacrisis kunnen we nu geen grote bijeenkomsten organiseren, dus we bespreken de Concept-RES in het najaar met alle belanghebbenden en de klankbordgroep. Dan houden we ook werkateliers. Daarna werken we de RES 1.0 uit. Ik verwacht dat de gemeenteraden de Concept-RES in het tweede kwartaal van 2021 vaststellen."

Kennisdeling

Wil je meer weten over communicatie, proces en participatie? Neem dan contact op met Peter Deriks. Zelf is Peter benieuwd naar de rol van neutraliteit in processen zoals hierboven omschreven. Heb je vragen aan Robert Wilms, neem dan contact op via onderstaande gegevens.

Wil jij ook via Expeditie Ruimte je ervaringen delen?

Graag horen wij jouw ervaringen.
Vul onderstaand contactformulier in en wij nemen contact met je op.