Hoe ga je bij duurzame-energieprojecten om met participatie?

Procesmanager Mirjam Roorda-Knape deelt haar ervaringen

Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Mail Social
Terug naar het overzicht Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Pijl

Het Versnellingsteam Energie heeft 3 jaar door Limburg getourd om gemeenten te begeleiden in processen rondom duurzame-energieprojecten. Teamlid Mirjam Roorda-Knape had de rol van procesmanager en adviseerde gemeenten onder andere over participatie. Zij deelt haar kennis en ervaringen.

  • #transitie
  • #duurzaamheid
  • #Participatie
Provincie Limburg | Expeditie Ruimte - Project
Mirjam Roorda-Knape

Hoe ga je bij duurzame-energieprojecten om met participatie?

"Allereerst is het goed om je te realiseren dat vanuit ruimtelijk perspectief een duurzame-energieproject niet uniek is. Wel zien we dat gemeenten vanwege de impact zoeken naar: Hoe kunnen we samenwerken en hoe kunnen we dat al vroegtijdig doen? Mensen vanaf het begin betrekken en dat actief en continu blijven doen, is belangrijk.

Een duurzame-energieproject staat niet op zichzelf. Het mooiste zou zijn als je een integraal plan maakt om te komen tot een toekomstbestendige invulling voor alle opgaven in een gebied. In de praktijk blijkt het vaak lastig om mensen te interesseren om op dit vaak abstracte niveau mee te denken. Projecten zijn nog weinig concreet, maar juist op dit niveau worden heel belangrijke keuzes gemaakt. Ik denk dat je alle belanghebbenden veel meer stapje voor stapje moet meenemen. Ook omdat je versteld kunt staan van hun ideeën en kennis. Benut deze. Wees daarnaast duidelijk en eerlijk over waar ruimte is om mee te denken en waar niet."

Welke vormen van participatie zijn er?

"Participatie is maatwerk. De vorm hangt af van de omgeving en het moment. Er zijn wel belangrijke uitgangspunten. Je wilt als overheid betrouwbaar zijn, dingen gezamenlijk doen en op gelijkwaardig niveau met elkaar praten. Je hebt aandacht voor de relatie tussen jou en anderen. Oprechte interesse hebben in die anderen en hun belangen en op zoek gaan naar winst voor alle partijen is de basis van goed omgevingsmanagement.

Maak vooraf een goede analyse van alle stakeholders en aspecten van de omgeving. Kijk op basis daarvan hoe je de omgeving gaat betrekken. Check jouw analyse bij de omgeving. Wees niet bang om tegenstand te krijgen. Je doet dit vanuit oprechte interesse en met als doel om zo veel mogelijk alle belangen een goede plek te geven. Als je bang bent voor weerstand, ga dan juist in een vroeg stadium praten. Stel vooral steeds de vraag 'waarom?'. Als je met elkaar in gesprek kunt blijven, blijft die relatie wel oké. Je kunt dan nog steeds een betrouwbare overheid zijn.

Er zijn verschillende momenten en manieren waarop je mensen erbij kunt betrekken. In de fase van beleidsvisie kun je informeren, advies vragen en kennis delen. Bijvoorbeeld met een masterclass en een daaraan gekoppelde vragenlijst: 'Wat willen jullie: windenergie, zonne-energie of beide? Waar denken jullie dat dit project zou kunnen? En onder welke voorwaarden?'

Is het plan al iets concreter, dan kun je ontwerpateliers houden of samen kennis vergaren. Onderzoeksvragen formuleren en uitzetten, zodat je samen tot objectieve informatie komt. De dialoog vind ik altijd heel belangrijk. Mensen ontmoeten in hun eigen omgeving. Bijvoorbeeld in kleine groepjes, want dan kunnen ze hun vragen kwijt.

Denk als gemeente na of je je inwoners niet overvraagt en hoe je de participatie organiseert. En realiseer je dat als je een bijeenkomst organiseert, je dan nog niet de mening van de hele omgeving hebt. Kijk of je nog mensen of belangengroepen mist. Op bijeenkomsten zie je veel oudere mensen. Jongere mensen erbij betrekken blijft een uitdaging. Terwijl het om hun toekomst gaat, dus wat zij vinden is belangrijk. Middelbare scholieren zou je kunnen betrekken via een challenge of debatwedstrijd. Voor basisschoolkinderen zou je een prijsvraag, lespakket of excursie kunnen organiseren."

Welke tips rondom omgevingsmanagement en participatie wil je meegeven aan andere gemeenten?

• "Bedenk wat je met het omgevingstraject wilt bereiken. Waarom ga je mensen erbij betrekken? Als je dat doet om iets af te vinken, moet je ermee stoppen.

• Maak die grondige inventarisatie van je omgeving en check je aannames. Toon oprechte interesse en heb niet de illusie dat jij weet wat de ander denkt.

• Betrek je omgeving vroegtijdig en continu. Wees een betrouwbare gesprekspartner. Neem de omgeving continu mee in je keuzes en overwegingen. Bedenk waar ruimte is om mee te praten en mee te beslissen. En wees je bewust van wat er allemaal speelt in een omgeving."

Kennisdeling

Heb je vragen over omgevingsmanagement, het proces om vanuit energiedoelstellingen te komen tot concrete duurzame-energieprojecten of wat er allemaal komt kijken bij de realisatie van deze projecten? Of heb je andere vragen over samenwerking of participatie? Neem dan contact op met Mirjam Roorda-Knape via onderstaande gegevens. Zelf is zij geïnteresseerd in hoe andere omgevingsmanagers de participatie invullen en hoe mensen de participatie willen invullen onder de nieuwe Omgevingswet. Waar kunnen we elkaar versterken?

Wil jij ook via Expeditie Ruimte je ervaringen delen?

Graag horen wij jouw ervaringen.
Vul onderstaand contactformulier in en wij nemen contact met je op.